An Aoine 27/04/2012

Tréimhse ganntanais/ocrais ag tús mhí na Bealtaine nuair ná beadh teacht ar an bhféar dosna hainmhithe, ní bhíodh sé ag fás.  Ní chuirfí aon ainmhí amach roimis an 10ú/11ú Bealtaine – Sean-Lá Bealtaine.  Bhítí i mbolg an ghantair, deirtí. Lastaí tine Oíche Lae Bhealtaine agus chuirtí na hainmhithe idir dhá thine nó tríd an ndeataigh chun go mbeadh rath orthu.

Ní gantair duit é = ní gá duit é

Fiaile, fiailí – mar a fhásann idir na bláthanna is na glasraí.  Fialtach firfianlach ( fian-laoch) – fear mór, a bhfuil cuma fhiáin air

Oirfideach – an píobaire, mar shampla sna seanalaethanta. Cé a dhíolfaidh an píobaire? airgead na n-amadán, a deirtí a chuirfeadh éadach ar bhean an phíobaire!

Réabtha – mar a bheadh an talamh ag muc. Bíonn na muca ag tóch sa talamh.  Bíonn an duine ag toideadh (= ag taighdeadh) isteach i bpoll prátaí, coiníní, bíd ag taighdeadh poill/poll.  Taighdim =  deinim tochailt, deinim poll.

Duine mothaolach = Tánn sé saonta, bog

Duine leochaileach, tógálach, mothálach, is fuirist cur isteach air/uirthi

Cuir duit / díot an bhreill .i. an pus goil; tá breill is pus goil air; tá breill ar an leanbh .i. tá sé ar tí tosnú ag gol.

Ach, bhí breall air = bhí dul amú air, bhí dearmad air agus an bhroigheall = éan mara – seagadh

Ní bheadh aon ní uaidh – cnámh pioctha – bhí sé chomh sásta le cnámh pioctha.

Faobhar

faobhar nimhe curtha agam ar an scian

faobhar fút; bhí faobhar fé = bhí deabhadh air

Buanaíocht

Ní féidir buanaíocht a dhéanamh ar dhuine = ní féidir aithne cheart a chur air

buanaíocht agam i dtigh na ngaolta

Buannacht

buannacht aige ar an dtigh is ar an dtalamh so = ar an gcairt.  Is leis é.

Agus, fé dheireadh,

Cloisim, dearmadaim

Chím agus cuimhním

Scríobhaim agus tuigim.

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach /  Athrú )

Pictiúr Google

Is le do chuntas Google atá tú ag freagairt. Logáil Amach /  Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach /  Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach /  Athrú )

Ceangal le %s

Molann %d blagálaí é seo: