Aoine 26 Deireadh Fómhair

 

Bhí ana-bhús againn ar an Meal ar maidin. N’fheadar conas ar tarraingíodh anuas é ach tosaíodh ag caint ar dhuine ná beadh ‘lí na léithe’ aige : ‘níl lí ná liathadh aige’/ ‘níl liathadh an tae aige’ sé sin ná beadh dóthain liathadh ag duine le cur ar an dtae nó go mbeadh sé chomh bocht san. ‘Sín chugam an liathadh’ mar a deirtear fós. Dh’úsáideadh daoine ‘dathú’ leis, sin é a bhíodh ag muintir an oileáin. Nuair a théidís an Daingean ansan, ‘stán dathú’ a bhíodh uathu nuair a tosnaíodh ag díol bainne púdair.

‘Dhíolfadh amadán ach ní cheannódh údar’.  Ní cás d’éinne tabhairt fé rud a dhíol, ach ní cheannódh an té ach go bhfuil fios a chúraim aige. Tá an moladh ann gach dabht ‘mura bhfuil agat ach pocán gabhair bí i lár an aonaigh leis’. Luadh leis ‘Focail údair i mbéalaibh amadáin’ is is dócha go mbeadh ‘údar maith ag duine a leithéid a rá ar uairibh is iad ag éisteacht le cuid do scéalta nuachta ár linne ar chúrsaí eacnamaíochta is eile! Ach fágaimís súd mar atá sé!

Mholfaí do dhuine a bheith údarásach, cé gur minic go mbraithfeadh daoine, daoine áirithe ró-údarásach! Bhíothas ag caint ar thréithe is an tréith is treise atá ionat, san a thabhairt chun foirfeachta.  ‘bí ag treise leat’ bí ag déanamh leat is ‘tá rud éigint sa treis acu’ , sé sin go raibh rud éigint idir lámha acu.

Luadh na Fianna is a dtréithe: Trí tréithe na Féinne:

Gloine ár gcroí

Neart ár ngéag

Is Beart de réir ár mbriathar

As san go dtarraingíodh anuas ‘cuaird feinnidheachta nó ‘adventure’ is is dócha go bhfuilimidne ar ár gcuaird feinnidheachta féinig gach Aoine ag cíoradh is plé focal. Bí linn má bhíonn aon am ar do lámha agat – san Ionad Seirbhísí Teanga, An Meal, An Daingean. 11.30-1.00pm gach Aoine!

12 Deireadh Fómhair 2012

12 Deireadh Fómhair 2012

N’fheadar ceal aga nó leisce a bhí orainn, ach inniu roinnfimid liosta focal/nathanna libh!

Tá doircheacht ann = tá sé in isle brí

tútach/ tútanálaí = neamhshlachtmhar

cosa in airde/ ar cosa in airde = sachaiteamh (Paróiste Mórdhach)

“cosa nite aige!” ar shlí na fírinne/ ag sarú an bháis

gealadhram “bhí gealadhram ann” = bhí ana-chuileachta ann

“Tá sé deoranta”  corr “is corr an fear é”
Corrmhéiniúil = eccentric, idiosyncratic

Deoraí Dé =
Ní raibh deoraí ann/ ní raibh duine na deoraí ann = there wasn’t a soul there

góic = duine ardnósach; duine góiciúil = duine a bheadh ag caiteamh anuas ar duine eile
goic = wink

ag troscadh = Aoine an Chéasta nó Céadaoin an Luaithrigh

 ag seangú = ar aiste bia!

Ní fhaca mé le cuimhne na cait thú = Ní fhaca me le fada thú

colainn sheada = slim-figure : Keira Knightly); bean bhreicdhealbhach = Marilyn Manroe!
[Nota: ní raibh ach mise (Rob) agus  Toose fagtha ag an pointe seo; tá fhíos agaibh cén treo a bhfuil an comhrá ag dul!]

 Eile
ceann corraiceacht = odd one (out)
duine nó pingin corraiceach
bhíos corraithe le….
bhíos corraithe mar gheall ar….
(ceol) corraieach nó chorraigh sé mé = to be moved/ excited by something

ag caitheamh airgead thar chailc = tomhaltachas gan chiall
“fáslaigh saibhre sna haislingí le meisce rachmais”

scaoll cultúir = culture-shock
Scaoll cultúir dom ab ea é”leath mo dhá shúil orm”

buille fén bpacadh = below-the-belt
tá sé fén bpacadh aige = he has guts/ balls
ní raibh faic fén bpacadh aige

leac = a hard-surface, a slab, a stone, a plate, a platter
ar leic an dorais
tá an leac lite aige = he has finished his supper

tá an leac lite agus a chosa nite aige = ar shlí na fírinne
tá sé fé leic/ leac= tá sé caillte

 

19 Deireadh Fómhair

Má bhíonn fonn ort duine a mholadh, is minic gur bé an freagra a gheobhfá na ‘leath orm é’. ‘Sé a bheadh i gceist leis sin ná an focal a scaipeadh, an duine a mholadh i gcian is i gcóngar.

Bhí daoine deas ar úsáid a bhaint as gach aon ní fadó. Is beag rud a théadh amú nó a raghadh gan úsáid a bhaint as. Bhaintí úsáid as craiceann coinín nó gabhair chun ‘pixie’ beag a dhéanamh dosna leanaí . Dheinidís a mbróga féinig leis ; buimpéisí a thugaidís orthu  nó bróga airléirúrleathar (leathar úr)

Má tá aon cheann des na seana-chloig sa tigh agat caitheann tú an clog a thocrais nó a thuailm. (Tuailm an chloig a theannadh nó bíonn tú ag teannadh na tuailme.

Is neamhaistreach a bhí cuid againn ar maidin agus sinn ag éisteacht le cúrsaí nuachta. Is cosúil go bhfuil  polaiteoirí na hEorpa in oighear a chéile aríst, níl siad ag réiteach nó ag tarrac le chéile ar conas go díreach is fearr tabhairt fé chastacht chúrsaí airgeadais na hEorpa a réiteach!

Tar éis dúinn an mhaidean a thabhairt inár suí bhíomar go léir craptha is bhí fonn orainn sinn féin a shearradh. Ná cuir do gheansaí olla san inneall níocháin nó crapfaidh sé! Crapann éadach sa níochán nó traoitheann sé.

Ar aon chuma níl aon amhras orm ach go bhfuil éisteacht na muice bradaí ag cuid d’ár gcomhluadar mar dá mhéad cainte a bhíonn sa tsiúl, ní chailleann siad faic! Bíonn allaidhre ar chuid acu ácach, is sinn ag iarraidh an teitheadh a chur orthu nuair a bhíonn sé san am an bóthar a bhualadh! Is beag  tor a tugtar orainn is sinn ag fógairt an ama!

Sin é mar a thugamar an mhaidean ag caint is ag cur trí chéile.

Go raibh maith agat.

5 Deireadh Fómhair

Tá tús curtha le biaiste nua againn anso ar an Meal agus daoine ag bualadh isteach chun cainte is chun caibidile. Thosnaigh daoine ag caint ar rudaí a bhailiú mar shampla Aoine an Chéasta bhíodh daoine ag caint ar  ‘cnuasach trá’. Duine a bheadh ‘cnuaisceámhnach’ ansan, sin duine a bheadh seiftiúil, duine a bheadh go maith chun soláthair, duine tiosach, ná chaitheadh aon rud amach nó amú. Ní chiallódh sé go mbeadh an té sin sprionlaithe nó teann!

N’fheadar conas ansan go dtarraingíodh anuas cúrsaí radhairce ach luadh an seana-rá : ní mairtre go daille (ní martrú go daille). ‘mairtre’ sin máchail nó míchumas agus chreid daoine ná raibh aon ní níosa mheasa ná a bheidh dall nó an radharc a chailliúint.  Focal eile ar mháchaileach ná ciotramach (cithréimeach – sa bhfoclóir).

Tarraingíodh anuas roinnt focal ansan atá ag an Duinníneach, ina measc ‘speach’. D’fhéadfadh duine gan dabht speach a d’fháilt ó bhó ach is cosúil gur féidir le duine speach a thabhairt uaidh lena mhéaranta leis – an ordóig is an mhéar a phreabadh ar a chéile is dócha. ‘Miotóg’ sin rud eile – greim a bhaint as craiceann duine nó rud mar shampla – deineann leanaí go minic le chéile é!

Is mó rud eile a cuireadh trí chéile ach is dócha gur leor an blaiseadh seo dúinn an tseachtain seo!